De Amerikaanse arts Dr. Andrew Taylor Still (1828-1917) is grondlegger van de osteopathie. Mede door zijn werk als chirurg aan het front beschikte Still over een zeer goede kennis van de anatomie. Zijn uitspraak over het belang van de anatomie zal vooral daar zijn oorsprong hebben gehad: “The heart of osteopathy is anatomy.”

Door persoonlijke tragedie, Still verloor in 1864 vier kinderen aan hersenvliesontsteking en longontsteking, was hij vastberaden een andere vorm van geneeskunde te ontdekken. Dr. Still begon een lange en intensieve zoektocht in onder andere de complexe filosofie van de evolutietheorie en de Europese geneeskunde. Op 22 juni 1874 beschrijft Still voor het eerst de osteopathie.

Na zijn studies was Dr. Still overtuigd van het feit dat een goede mobiliteit van de weefsels gezondheidsproblemen kan voorkomen of genezen. Still was tevens van mening dat het lichaam en de geest onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden in een dynamisch geheel. Still heeft het menselijk functioneren daarom ook beschreven als: “Mind, Matter and Motion” (de gedachte, de lichamelijke structuur en de beweging). Dit noemt men ook wel het holistische aspect van de osteopathie; het lichaam als structuur (spieren, pezen, organen, botten, etc.) en het lichamelijke gevoel (warmte, koude, emoties, pijn, zwaar of licht gevoel, stijfheid, etc.) zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

In 1966 is de osteopathie in de Verenigde Staten wettelijk gelijkgesteld met de reguliere geneeskunde. Via Engeland en Frankrijk is de osteopathie in Europa bekend geworden en zijn er ook in Nederland opleidingen voor osteopathie gekomen met een internationale erkenning.

Dit is de meest gestelde vraag in de praktijk...

In de osteopatische geneeskunde gaan we ervan uit dat er voor gezondheid beweging nodig is. Maar beweging is een ruim begrip! Uiteraard is het voor uw gezondheid essentieel dat u voldoende lichaamsbeweging krijgt, maar dat is niet wat hier wordt bedoeld. Als osteopaten over beweging spreken bedoelen ze de beweging die uw lichaam (of het lichaam van uw kind) uit zichzelf al heeft. Met andere woorden; als u rustig in een stoel zit zijn er talloze bewegingen in uw lichaam aanwezig.

Ademen

Ten eerste is er het ademen wat u zelf gemakkelijk kunt waarnemen door uw handen op uw buik te leggen en te voelen dat deze uitzet bij het inademen en weer wat terugkomt bij het uitademen. Hierbij stijgt en daalt het middenrif, ook wel de ademhalingsspier genoemd. Het ademen is in de osteopathie een zeer belangrijke beweging omdat er veel structuren zijn die met het ademen mee bewegen. Door de bewegingen van het middenrif verschuiven de organen uit de buik- en de borstholte, bewegen de ribben en de wervels en zullen vele spieren verschuiven in hun omhullende vliezen. Een bewegingsverlies van de bovengenoemde structuren kan dus de kwaliteit van het ademen negatief beïnvloeden. Optimaal kunnen ademen is essentieel voor een optimale gezondheid!

Beweeglijkheid van de lichaamsvliezen

Ten tweede is er een nog veel subtielere beweeglijkheid dan het ademen, die zo minimaal is dat we er ons niet bewust van zijn. Alle orgaanstructuren zijn omgeven door vliezen. Of het nu gaat om een spier, een lever of het zenuwstelsel - er is altijd een omhullend vlies, ook wel fascie genoemd. Deze vliezen of fascien vormen in het lichaam een continuiteit omdat ze allen met elkaar zijn verbonden. Zo ontstaat een inginieus, anatomisch vliezensysteem; het fasciale systeem. Er is aangetoond dat het fasciale systeem een heel subtiele beweeglijkheid kent die met een goed getrainde hand is waar te nemen. Verlies van deze minitieuze beweeglijkheid kan ontstaan door bijvoorbeeld operaties (littekens), ongelukken, ontstekingen, de bevalling (zie Osteopathie bij kinderen), ziekten, etc. In de loop van de tijd kunnen hierdoor blokkades ontstaan grotere systemen zoals de gewrichten en de wervelkolom.

Doorstroming

Ten derde ondervinden alle weefsels in het lichaam een mate van doorstroming. Voedingstoffen worden zo aangevoerd en afvalstoffen afgevoerd. Dit is essentieel voor een goede gezondheid. In de wervelkolom en het schedel is een bijzondere vorm van doorstroming van de ruggemergsvloeistof (liquor cerebrospinalis) waar te nemen met de handen. In sommige gevallen, zoals na een auto ongeluk, is deze doorstroming op zeer subtiel, osteopatisch niveau verstoord. Net zoals bij het fasciale systeem kan hierdoor in de loop van de tijd gezondheidsproblematiek ontstaan.

Om een goed beeld te krijgen de subtiele beweeglijkheid van het fasciale systeem en de doorstroming van het weefsel moet er heel voorzichtig gevoeld worden. Bij te veel druk zijn deze vormen van beweging niet waar te nemen. Omdat de bewegingsuitslag zeer klein is lijkt het telkens of de handen van de osteopaat stil liggen. Echter wordt er dan wel degelijk een beweging gevoeld! Door met handgrepen blokkades in de doorstroming en het fasciale systeem vrij te maken kunnen ook grotere systemen, zoals een wervelgewricht of een heupgewricht, beter vrijkomen.

De behandelprincipes van grondlegger Dr. Andrew Taylor Still (1828-1917) zijn nog steeds de basis van de hedendaagse osteopathie. Deze 4 principes worden hieronder uitgewerkt aan de hand van voorbeelden om de werkwijze van de osteopathie te verduidelijken. Ze zijn zowel van toepassing op de osteopathie bij kinderen en baby's als osteopathie bij volwassenen:

PRINCIPE 1: Het lichaam functioneert als een eenheid

Op elke prikkel die ons lichaam krijgt te verwerken zal het lichaam als functionele eenheid reageren. Een osteopaat zal dan ook altijd het hele lichaam onderzoeken en niet alleen de regio waar de klacht zich presenteert. De oorzaak wordt namelijk vaak gevonden in een gebied verder afgelegen van de eigenlijke klacht. Zo kan hoofdpijn veroorzaakt worden door een vastzittend bekkengewricht en bekkenpijn een oorsprong hebben in een bewegingsverlies tussen enkele schedelbeenderen.

PRINCIPE 2: De lichamelijke structuur geeft het lichaam een functie en deze functie beïnvloedt andersom weer de ontwikkeling van die lichamelijke structuur

Dit tweede principe lijkt wat paradoxaal en complex maar kan door een voorbeeld worden verduidelijkt: Het middenrif is een zeer belangrijke lichamelijke structuur en noemen we ook wel de ademhalingsspier. Bij inademen daalt het middenrif in de buik en comprimeert het de buikorganen. Hiermee heeft het middenrif ook een belangrijk aandeel in het goed verlopen van de spijsverteringsfunctie. Een goede beweeglijkheid van het middenrif is dus essentieel voor een optimale ademhaling en spijsvertering. Maar een langdurig slecht eetpatroon kan omgekeerd ook het middenrif doen verharden en de ademhaling negatief beïnvloeden.

PRINCIPE 3: Het lichaam kent een complex evenwichtssysteem wat steeds op zoek is naar zelfregulering en zelfgenezing

De medische wetenschap beschrijft ontelbare fysiologische processen die verantwoordelijk zijn voor het herstel in het lichaam bij ziekte. Een goede beweeglijkheid van de weefsels en organen is volgens de osteopathie essentieel om deze processen optimaal te laten verlopen. Werken met beweging is dus werken met gezondheid!

PRINCIPE 4: Bovengenoemde drie principes integreren in het onderzoek en de behandeling

De osteopathie hanteert drie bewegingssystemen in het lichaam die nauwkeurig op hun beweeglijkheid en dynamiek worden onderzocht:

• Het orgaansysteem in de buik- en de borstholte zoals het verteringsstelsel en de longvliezen - het zg. viscerale systeem. 
• Het systeem dat wordt gevormd door de schedelbeenderen met de aangrenzende hersenvliezen, het hersenvocht en het centraal zenuwstelsel. Het heiligbeen behoort ook tot dit systeem omdat het verbonden is met de schedel via de ruggenmergsvliezen. Osteopaten noemen dit het cranio-sacrale systeem.
• Het bewegingsapparaat. Dit systeem wordt gevormd door alle spieren, pezen, botten, gewrichten, zenuwen, de wervelkolom en hun omgevende vliezen. Osteopaten noemen dit het parietale systeem. Over het algemeen is dit de zone waar de patient zijn of haar klachten ervaart. 

De bovengenoemde drie bewegingssystemen dienen voor een optimale gezondheid zoveel mogelijk in harmonie met elkaar te zijn.